Gdy nie potrafisz znów przeżywać wspomnień – SDAM,  Ciężki Deficyt Pamięci Autobiograficznej

Czym jest SDAM?

SDAM z angielskiego Severe Deficiency Autobiographical Memory co można przetłumaczyć na Ciężki Deficyt Pamięci Autobiograficznej. Jest to sytuacja, w której osoby cierpiące na SDAM nie posiadają zdolności do ponownego przeżywania wspomnień, mimo prawidłowego funkcjonowania w innych obszarach.

Pamięć autobiograficzna to spektrum

Na jednym końcu znajduje się hipermnezja (HSAM) czyli wybitna pamięć autobiograficzna – umiejętność przeżywania przeszłych wydarzeń wraz ze wszystkimi, najdrobniejszymi szczegółami. Takie osoby potrafią pamiętać smak potrawy, którą jadły na obiad kilka lat wcześniej i mają niezwykle barwne i szczegółowe wspomnienia już z wczesnego dzieciństwa. Na przeciwległym biegunie znajduje się właśnie SDAM, gdzie pamięta się same suche fakty, ale nie potrafi się przeżywać tych wspomnień ani przywoływać szczegółów. Ale większość ludzi znajduje się pomiędzy tymi dwoma skrajnymi punktami – jedni z lepszą, drudzy ze słabszą pamięcią autobiograficzną.

Niedawne odkrycie, które zmieniło podejście do pamięci autobiograficznej

SDAM to stosunkowo nowe odkrycie. Badacze (Daniela J. Palombo, Claude Alain, Hedvig Söderlund, Wayne Khuu, Brian Levine) w 2015 roku zbadali i podłączyli pod rezonans magnetyczny trzy osoby, które zgłosiły się z podobnymi objawami – wszystkie deklarowały, że nie potrafią przywoływać żywych wspomnień i wracać do przeszłości. Badacze odkryli, że osoby te mimo braku uszkodzenia mózgu (co wykluczało amnezję), przy wysokiej inteligencji i świetnym radzeniu sobie w życiu oraz w relacjach, cierpiały na poważny deficyt pamięci biograficznej, ale nie stwierdzono u nich żadnej psychopatologii, a także problemów z pamięcią semantyczną, czyli tą odpowiadającą za fakty. Badani mieli dobrą pamięć odnośnie faktów i potrafili je przywoływać. Problem dotyczył więc tylko mentalnej podróży w czasie – tego, co większość z nas w mniejszym lub większym stopniu przeżywa, myśląc o przeszłości. Osoby te nie przeżywały emocji w związku z minionymi wydarzeniami, nie potrafiły poczuć nostalgii.

Kompensacja w SDAM

Osoby z ciężkim deficytem pamięci autobiograficznej najczęściej funkcjonują bez większych problemów w społeczeństwie. Dwie z trzech badanych osób było w stałych, wieloletnich związkach. Były to osoby wykształcone (w tym jedna osoba z doktoratem), o wysokiej inteligencji. Brak pamięci autobiograficznej kompensowali, ucząc się na pamięć faktów ze swojego życia, korzystając z wiedzy i wspomnień swoich bliskich, a także zbierając pamiątki lub notując najważniejsze wydarzenia.

SDAM a relacje

SDAM może się wiązać też z tym, że bliskie osoby odbierają je jako chłodne, zdystansowane. Uświadomienie sobie, że jest to niezależna od nas cecha neurologiczna, pozwala zrzucić z siebie odpowiedzialność i pozbyć się poczucia winy. Jeśli mamy podobne objawy, warto poinformować o tym partnera, żeby wiedział, że brak żywych wspomnień z ważnych wydarzeń takich jak np. pierwsza randka czy ślub, nie oznaczają braku relacji czy tego, że nam nie zależy. 

Sprawdź, czy Twój terapeuta nie myli SDAM z traumą

Szacuje się, że SDAM może dotyczyć około 2-3% społeczeństwa. Odkryto również, że ponad połowa osób z afantazją, czyli brakiem wyobraźni wizualnej (nie potrafią przywołać w głowie żadnego, nawet najprostszego obrazu) zgłasza również deficyt pamięci autobiograficznej.

Mimo odkrycia Ciężkiego Deficytu Pamięci Autobiograficznej, wciąż wielu specjalistów nie wie, że istnieje grupa ludzi o tak specyficznym profilu neurologicznym. Dlatego, jeśli od zawsze nie potrafisz na nowo przeżywać wspomnień i nie wiąże się to z żadnymi traumatycznymi przeżyciami lub uszkodzeniem mózgu, możliwe, że masz SDAM. Jeśli jesteś w trakcie terapii, warto poinformować o tym terapeutę i sprawdzić, czy posiada wiedzę na ten temat. Z braku wiedzy nawet specjaliści potrafią mylić SDAM z traumą lub mechanizmami wyparcia.

Jeśli czujesz, że masz niepokojące objawy lub potrzebujesz wsparcia, zapraszamy do konsultacji w naszej psychologicznej poradni online.